Nowoczesne leki na otyłość nie są „drogą na skróty” – dają pacjentom z otyłością ogromną nadzieję.

Otyłość to nie tylko „kilka dodatkowych kilogramów”. To przewlekła choroba o podłożu biologicznym, niosąca ze sobą poważne zagrożenia dla zdrowia.

Na rozwój otyłości w dużej mierze wpływa genetyka – nawet do 70% przypadków – a także hormony, metabolizm i środowisko, w którym żyjemy (Müller i in., 2019). Leczenie otyłości jest często długotrwałym procesem, czasem trwającym całe życie, i nie zawsze przynosi oczekiwane efekty.

W ostatnich latach w leczeniu otyłości nastąpił istotny przełom – dostępne są nowoczesne leki, takie jak agoniści receptora GLP-1 oraz nowo wprowadzane podwójni agoniści GLP-1/GIP. Należą do nich substancje: semaglutyd, liraglutyd oraz tirzepatid. Pod nazwami handlowymi w Polsce dostępne są jako Saxenda®, Wegovy® i Mounjaro®.

W artykule o farmakologicznym leczeniu otyłości warto również wspomnieć o Ozempicu® (semaglutyd 1 mg). Preparat ten został zatwierdzony przede wszystkim do leczenia cukrzycy typu 2, gdzie oprócz poprawy kontroli glikemii przynosi istotne korzyści sercowo-naczyniowe (Müller i in., 2019). Choć pacjenci stosujący Ozempic® często obserwują utratę masy ciała, nie jest on przeznaczony do leczenia otyłości. Ozempic® i Wegovy® zawierają tę samą substancję czynną, ale różnią się dopuszczalną dawką, wskazaniami oraz badaniami klinicznymi, na podstawie których przyznano rejestrację.

Określanie Ozempicu® mianem „leku na odchudzanie” jest więc nieprecyzyjne i wprowadzające w błąd – u pacjentów bez cukrzycy w leczeniu otyłości należy stosować wyłącznie Wegovy®, aby zapewnić skuteczność i bezpieczeństwo zgodnie z zaleceniami klinicznymi.

W mediach te leki często określane są jako „zastrzyki na odchudzanie”. Niestety na portalach społecznościowych bardzo często komentują je osoby bez doświadczenia klinicznego – zarówno niektórzy dietetycy, jak i „doradcy” – które podkreślają rzekome negatywne efekty, niepotwierdzone badaniami. Niestety, negatywny nagłówek dobrze się sprzedaje…

Dla kogo są nowoczesne leki przeciwotyłościowe

Te leki nie służą do szybkiego pozbycia się kilku kilogramów „na lato”. Są wskazane dla pacjentów:

• z BMI powyżej 30 kg/m², lub
• z BMI powyżej 27 kg/m² w połączeniu z chorobami powiązanymi z otyłością (np. cukrzyca typu 2, nadciśnienie, bezdech senny) (Quarta i in., 2017).

Leki zawsze przepisywane są przez lekarza. Najlepiej, aby był to specjalista z doświadczeniem w leczeniu otyłości, który odpowiednio edukuje pacjenta i ustala, jakie działania związane ze stylem życia są wskazane. Lekarz nadzoruje również tzw. titrację leku – stopniowe zwiększanie dawki oraz jej korektę w przypadku wystąpienia problemów żołądkowo-jelitowych. Leki nie są refundowane ze środków publicznych – pacjent ponosi ich koszt samodzielnie. Obecnie podawane są podskórnie, codziennie lub raz w tygodniu, ale w niedalekiej przyszłości spodziewane jest wprowadzenie tabletek do stosowania raz w miesiącu.

Jak działa mechanizm:

GLP-1 to hormon naturalnie uwalniany po posiłku. Jego zadaniem jest m.in. regulacja ilości spożywanego pokarmu. Nowoczesne leki na otyłość naśladują działanie tego hormonu, dzięki czemu:

• Wysyłają sygnał sytości do mózgu – jemy mniej, bez potrzeby silnej woli (Bettge i in., 2016),
• Spowalniają opróżnianie żołądka – uczucie sytości po posiłku utrzymuje się dłużej (Quarta i in., 2017),
• Poprawiają kontrolę poziomu cukru we krwi – stymulują wydzielanie insuliny i hamują hormon glukagon (Müller i in., 2019),
• Mają działanie przeciwzapalne i ochronne dla naczyń krwionośnych (Helmstädter i in., 2021).

Tirzepatid

Tirzepatid to najnowszy lek w rodzinie preparatów przeciwotyłościowych. Należy do podwójnych agonistów receptorów GLP-1 i GIP.

• GLP-1 (glukagonopodobny peptyd-1) – zmniejsza apetyt, spowalnia opróżnianie żołądka, poprawia poziom cukru we krwi.
• GIP (glukozozależny polipeptyd insulinotropowy) – zwiększa wrażliwość organizmu na insulinę i wpływa na metabolizm tłuszczów.

Połączenie efektów obu hormonów sprawia, że w badaniach tirzepatid wywołuje jeszcze większą utratę masy ciała niż same agoniści GLP-1, przy porównywalnym profilu bezpieczeństwa (Kreiner i in., 2023).

Działanie tych leków nie ogranicza się jedynie do utraty masy ciała – mają także tzw. efekty plejotropowe.

Badania pokazują, że agoniści GLP-1 i podwójni agoniści:

• Zmniejszają ryzyko zawału serca i udaru mózgu, nawet u osób bez cukrzycy (Helmstädter i in., 2021),
• Poprawiają elastyczność i funkcję naczyń krwionośnych,
• Wykazują działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne (Helmstädter i in., 2021),
• Mogą działać neuroprotekcyjnie – prowadzone są badania nad ich wpływem na chorobę Alzheimera i Parkinsona (Olukorode i in., 2024; Diz-Chaves i in., 2022).

W praktyce oznacza to, że jeśli dwaj pacjenci stracą tę samą liczbę kilogramów, pacjent stosujący agonistów GLP-1 prawdopodobnie uzyska jeszcze wyraźniejszą poprawę parametrów zdrowotnych.

Dlaczego nie obejdziemy się bez zmiany stylu życia?

Leki są doskonałym wsparciem, ale nie są „cudownym zastrzykiem”. Aby ich efekt był trwały, konieczne jest:

• Zmiana diety – ograniczenie wysoko przetworzonych produktów, zwiększenie spożycia warzyw, białka i zdrowych tłuszczów oraz utrzymanie odpowiedniego nawodnienia,
• Regularna aktywność fizyczna – najlepiej łączyć spacery, pływanie, jogging lub jazdę na rowerze z treningiem siłowym, który chroni przed utratą masy mięśniowej,
• Dbanie o sen i redukcję stresu.

Ponieważ leki często znacznie zmniejszają apetyt, ważne jest, aby „nie zapominać jeść”, czyli zapewnić odpowiednią podaż białka, błonnika i witamin (Świat Medycyny Praktycznej, 2025).

Jak długo trwa leczenie

Agoniści GLP-1 i tirzepatid nie są stosowani tylko „do zrzucenia kilku kilogramów”. Otyłość to choroba przewlekła, a leczenie działa podobnie jak w przypadku nadciśnienia czy cukrzycy – długoterminowo, często przez całe życie. Po odstawieniu leku, bez zmiany stylu życia, kilogramy zwykle wracają (Müller i in., 2019) – znany efekt jo-jo.

Możliwe działania niepożądane

Najczęściej występują: nudności, wymioty, biegunka lub zaparcia (Bettge i in., 2016). Zwykle są łagodne i ustępują z czasem, zwłaszcza przy stopniowym zwiększaniu dawki. Tolerancja leków jest bardzo indywidualna. Rzadko mogą pojawić się zapalenie trzustki lub problemy z pęcherzykiem żółciowym (Xu i in., 2015). Leki nie są wskazane u osób, które przebyły jeden z rzadkich nowotworów tarczycy.

Najczęstsze mity

• „Leki tylko dla celebrytów”
  Nie – istnieją wyraźne wskazania medyczne, które wykluczają użycie wyłącznie w celach estetycznych czy komercyjnych.
• „Wystarczy wstrzyknięcie i kilogramy znikną”
  Bez zmiany diety i aktywności fizycznej efekt zanika, a waga ponownie rośnie (Quarta i in., 2017).
• „To jest niebezpieczne”
  Pod nadzorem lekarza leki mają bardzo korzystny stosunek skuteczności do możliwych ryzyk (Müller i in., 2019).
• „Za otyłość ludzie odpowiadają sami”
  Genetyka odgrywa kluczową rolę w odkładaniu tłuszczu i procesach metabolicznych (Müller i in., 2019).

Podsumowanie

Agoniści GLP-1, a od niedawna także tirzepatid, wprowadzają rewolucję w leczeniu otyłości. Pomagają nie tylko w utracie wagi, ale również w ochronie serca, naczyń krwionośnych, a być może także mózgu. Nie są „drogą na skróty”, lecz narzędziem, które w połączeniu z aktywnością fizyczną, dobrze zbilansowaną dietą i dbałością o psychikę może znacząco poprawić zdrowie i jakość życia.

Źródła:

• Müller TD et al. Nat Rev Drug Discov. 2019.
• Quarta C et al. Nat Rev Endocrinol. 2017.
• Bettge K et al. Diabetes Obes Metab. 2016.
• Helmstädter J et al. Cardiovasc Res. 2021.
• Kreiner F et al. Obesity. 2023.
• Olukorode TO et al. Neuropharmacology. 2024.
• Diz-Chaves Y et al. Front Aging Neurosci. 2022.
• Xu G et al. Diabetes Metab Res Rev. 2015.
• Svět praktické medicíny, 1/2025 – „Semaglutid a jeho vliv na kardiovaskulární riziko“, „Wegovy® v terapii obezity“, „Inkretiny – přelomová léčba diabetu a obezity“.Autorka: Marie Skalska, lekarka, instruktorka fitness
  foto: depositphotos.com, archiwum Autorki

1.9.2025 dine4fit.pl Ciekawe, Różne