Jabłka towarzyszą ludziom od zarania dziejów.
Uważa się, że owocem z rajskiego ogrodu, po który sięgnęła Ewa, było właśnie jabłko. Pojawia się ono także w mitologii greckiej, a w dawnych czasach jabłka bywały nawet wykorzystywane przy cesarskim wyborze małżonki.
Zadziwiające, ile opowieści i legend narosło wokół zwykłego jabłka. W Biblii co prawda czytamy, że Ewa uległa podszeptom diabła i zerwała owoc z drzewa poznania, ale nie ma tam mowy o tym, jaki to był owoc. W judaizmie pojawia się kilka hipotez – mógł to być cytron (etrog), winogrono albo figa. Za figą przemawia fakt, że Adam i Ewa później okryli swoją nagość liśćmi figowymi. A do tego „rajskimi jabłkami” nazywa się przecież… pomidory. Bądź tu mądry.
Skoro już jesteśmy przy Biblii: Bóg stworzył człowieka. Pojawia się więc pytanie, czy wymyślił też nazwę części kolana jako „jabłko” albo krtani jako „grdyka”. Według dawnych mitów greckich istniały nimfy zachodu słońca i wieczora – Hesperydy – które strzegły w swoim ogrodzie złotych jabłek. Z tej legendy wyrosło wiele europejskich baśni. Jedno z takich jabłek miało być nawet przyczyną konfliktu prowadzącego do wojny trojańskiej. W mitologii nordyckiej złotych jabłek strzegła z kolei bogini Idunn. Mityczna wyspa Avalon, na którą odpłynęła łódź z ciałem króla Artura, dosłownie oznacza Wyspę Jabłek.
W IX wieku żyła wybitna bizantyjska poetka i kompozytorka hymnów Kassia (lub Kassiane), którą sam cesarz wybrał podczas przeglądu kandydatek na żonę. Zwyciężczyni wyboru otrzymywała jabłko. Gdy jednak cesarz wręczał je Kassii, powiedział: „Przez kobietę przyszły grzech i cierpienie”. Kassia bez wahania odpowiedziała: „Ale przez kobietę przyszła też nadzieja na zbawienie”. Cesarzowi to się nie spodobało, więc wybrał inną, mniej błyskotliwą kandydatkę. Kassia wstąpiła do klasztoru i tworzyła hymny kościelne. A przecież nie można zapomnieć także o jabłku królewskim – symbolu władzy i godności monarszej, który do dziś można zobaczyć w insygniach koronacyjnych.
Dlaczego jednak to właśnie jabłko tak bardzo fascynowało ludzkość – na to pytanie chyba nigdy nie poznamy odpowiedzi.
A teraz ta mniej rozrywkowa część. Jabłka należą do prawdziwych witaminowych bomb owocowych, ponieważ zawierają ponad 30 różnych witamin i składników mineralnych. W 100 g świeżego jabłka znajdziemy 4,6–12 mg witaminy C, około pół miligrama witaminy E, całą grupę witamin z grupy B, w tym B2 (0,03–0,08 mg) oraz B9 (ok. 7,5 µg), 3–9 µg witaminy A oraz 2,2–6,6 µg witaminy K.
Jeśli chodzi o składniki mineralne, 100 g jabłka dostarcza 107–130 mg potasu (wpływa na pracę serca i reguluje ciśnienie krwi), 4–5 mg magnezu (rozluźnia mięśnie), 5–6 mg wapnia (co pewnie każdy wie – dobry dla kości i zębów), 8–11 mg fosforu (również dla kości i zębów, ale też dla prawidłowej budowy komórek), 0,2 mg żelaza (prawidłowa produkcja krwi), a także śladowe ilości boru i cynku (0,3 mg). Oprócz tego w jabłkach znajdziemy błonnik – pektynę, która obniża poziom cholesterolu i reguluje indeks glikemiczny, oraz polifenole o działaniu przeciwzapalnym.
Głównym źródłem tych witamin i minerałów jest jednak skórka jabłka, czyli ta część, którą większość osób odcina. To, ile dane jabłko ma kalorii i węglowodanów, zależy od jego zawartości cukru, ale w praktyce nie ma to większego znaczenia – są to tak niewielkie różnice, że nie warto się nimi przejmować.
Do określania zawartości cukru w jabłkach stosuje się specjalną skalę – skalę Brix (°Bx), która określa, całkiem przewidywalnie, procentowy udział cukru w soku owocowym. Wartość mierzy się refraktometrem, używanym m.in. do sprawdzania zawartości wody w miodzie, w płynach niezamarzających do samochodów, a także przy produkcji alkoholi, gdzie pozwala określić ich „moc”.
Typowe jabłka mają zawartość cukru w zakresie od 10 do 18 °Bx i na tej podstawie dzieli się je na:
– jabłka o niskiej zawartości cukru (10–12 °Bx), odpowiednie dla diabetyków – np. Granny Smith (233 kJ, 13 g węglowodanów / 100 g) lub Ontario (190 kJ, 10 g węglowodanów),
– jabłka średnio słodkie (12–14 °Bx), dobre na soki i moszcze – np. Golden Delicious (278 kJ, 14 g węglowodanów) czy Idared (192 kJ, 11 g węglowodanów),
– jabłka o wysokiej zawartości cukru (15–18 °Bx), również polecane na soki, cydry i jabłeczniki, ponieważ – jak już wspomniano – większa ilość cukru oznacza wyższą zawartość alkoholu po fermentacji. Do tej grupy należą m.in. Pink Lady (287 kJ, 14 g węglowodanów) oraz Gala (225 kJ, 11 g węglowodanów).
W przypadku niektórych odmian zawartość cukru po zbiorach może jeszcze nieznacznie wzrosnąć – mówi się wtedy, że jabłka „dochodzą”.
Jeśli uwzględnić także jabłonie dzikie, liczba odmian sięga niewiarygodnych 30 tysięcy. Komercyjnie uprawia się jednak „zaledwie” około 7 tysięcy. Wiele odmian podobno stopniowo zanika. W Polsce mówi się o mniej więcej siedemdziesięciu uprawianych odmianach. Mimo to większość z nich jest trudna do zdobycia – na targach spotyka się zwykle tylko kilka, może około 20 odmian, a w supermarketach często ogranicza się to do trzech–czterech.
Smacznego.
Autor: Jan Lipšanský, dziennikarz
foto: depositphotos.com
Redakcja
www.dine4fit.pl
Wielu z was, którzy zaczynają swój proces odchudzania, zastanawia się, czy ruch jest do tego niezbędny.
Zasadniczo nie jest, ponieważ możemy schudnąć bez ćwiczeń poprzez deficyt kalorii, a dzięki temu nawet osoby, które nie mogą się ruszać z różnych powodów (głównie zdrowotnych) także mogą schudnąć.
Kontynuuj czytanie 29.8.2024
Rutynowe USG jamy brzusznej, kilka minut na leżance i zimny żel na skórze. Lekarz przesuwa głowicę, przez chwilę wpatruje się w monitor i mówi spokojnie: „Wątroba jest stłuszczona”. Nic Cię nie boli, czujesz się jak zwykle. Wieczorem wpisujesz w wyszukiwarkę „dieta na wątrobę” i po kwadransie masz przed sobą dziesięć sposobów jedzenia, z których każdy przedstawia się jako ten jedyny właściwy.
Najnowsze badania ten wybór upraszczają. Bardziej niż nazwa diety liczy się to, czy uda Ci się zrzucić kilka kilogramów i ile na Twoim talerzu jest mocno przetworzonych produktów gotowych.
Kontynuuj czytanie 5.10.2026
Postanowiłam zająć się tematem „jedzenia emocjonalnego”, bo zmaga się z nim naprawdę wielu moich klientów, a dzięki współpracy z Dine4Fit wiem, że podobnie jest wśród użytkowników aplikacji.
Takie osoby szukają potem różnych rad, wskazówek i sposobów, które pomogłyby im poradzić sobie z tymi powracającymi, nieprzyjemnymi sytuacjami.
Kontynuuj czytanie 1.10.2026
Zanim powiesz cokolwiek na porannym spotkaniu, musisz odchrząknąć. Potem jeszcze raz. Głos brzmi jak po nocy spędzonej na koncercie, a w szufladzie leżą trzy napoczęte opakowania pastylek do ssania. Lekarz nie widzi infekcji, alergię też wykluczono. Zgagi nie masz, więc refluks nawet nie przychodzi Ci do głowy.
Kontynuuj czytanie 28.9.2026
Kończysz dziesięciodniową kurację antybiotykiem, odstawiasz lek na zgagę po miesiącu przyjmowania albo przestajesz brać tabletki na uspokojenie, które dostałaś na trudny okres. Czujesz się z powrotem do normy – i naturalnie zakładasz, że Twój organizm też wrócił do punktu wyjścia. Badanie opublikowane w 2025 roku pokazuje, że w przypadku mikrobiomu jelitowego to założenie może być mocno przedwczesne.
Kontynuuj czytanie 17.9.2026
Znasz to uczucie, kiedy po godzinie w samochodzie wysiadasz i przez pierwsze kilkanaście kroków idziesz jak zardzewiały robot? Albo kiedy rano, zanim się rozruszasz, skłon w przód kończy się gdzieś na wysokości kolan? Twoje mięśnie nie stały się przez noc słabsze. Zmieniło się coś w tym, jak współpracują ze sobą mięśnie, stawy i tkanki, które je otaczają.
Kontynuuj czytanie 14.9.2026
Tabele kalorii są dostępne w Internecie, na telefonie, tablecie i smartwatchach, takich jak Garmin i Apple Watch.
