O kaloriach na luzie: jabłko to nie grzech

Jabłka towarzyszą ludziom od zarania dziejów.

Uważa się, że owocem z rajskiego ogrodu, po który sięgnęła Ewa, było właśnie jabłko. Pojawia się ono także w mitologii greckiej, a w dawnych czasach jabłka bywały nawet wykorzystywane przy cesarskim wyborze małżonki.

No to jeszcze trochę legend…

Zadziwiające, ile opowieści i legend narosło wokół zwykłego jabłka. W Biblii co prawda czytamy, że Ewa uległa podszeptom diabła i zerwała owoc z drzewa poznania, ale nie ma tam mowy o tym, jaki to był owoc. W judaizmie pojawia się kilka hipotez – mógł to być cytron (etrog), winogrono albo figa. Za figą przemawia fakt, że Adam i Ewa później okryli swoją nagość liśćmi figowymi. A do tego „rajskimi jabłkami” nazywa się przecież… pomidory. Bądź tu mądry.

Skoro już jesteśmy przy Biblii: Bóg stworzył człowieka. Pojawia się więc pytanie, czy wymyślił też nazwę części kolana jako „jabłko” albo krtani jako „grdyka”. Według dawnych mitów greckich istniały nimfy zachodu słońca i wieczora – Hesperydy – które strzegły w swoim ogrodzie złotych jabłek. Z tej legendy wyrosło wiele europejskich baśni. Jedno z takich jabłek miało być nawet przyczyną konfliktu prowadzącego do wojny trojańskiej. W mitologii nordyckiej złotych jabłek strzegła z kolei bogini Idunn. Mityczna wyspa Avalon, na którą odpłynęła łódź z ciałem króla Artura, dosłownie oznacza Wyspę Jabłek.

W IX wieku żyła wybitna bizantyjska poetka i kompozytorka hymnów Kassia (lub Kassiane), którą sam cesarz wybrał podczas przeglądu kandydatek na żonę. Zwyciężczyni wyboru otrzymywała jabłko. Gdy jednak cesarz wręczał je Kassii, powiedział: „Przez kobietę przyszły grzech i cierpienie”. Kassia bez wahania odpowiedziała: „Ale przez kobietę przyszła też nadzieja na zbawienie”. Cesarzowi to się nie spodobało, więc wybrał inną, mniej błyskotliwą kandydatkę. Kassia wstąpiła do klasztoru i tworzyła hymny kościelne. A przecież nie można zapomnieć także o jabłku królewskim – symbolu władzy i godności monarszej, który do dziś można zobaczyć w insygniach koronacyjnych.

Dlaczego jednak to właśnie jabłko tak bardzo fascynowało ludzkość – na to pytanie chyba nigdy nie poznamy odpowiedzi.

Jakie minerały i witaminy zawiera jabłko?

A teraz ta mniej rozrywkowa część. Jabłka należą do prawdziwych witaminowych bomb owocowych, ponieważ zawierają ponad 30 różnych witamin i składników mineralnych. W 100 g świeżego jabłka znajdziemy 4,6–12 mg witaminy C, około pół miligrama witaminy E, całą grupę witamin z grupy B, w tym B2 (0,03–0,08 mg) oraz B9 (ok. 7,5 µg), 3–9 µg witaminy A oraz 2,2–6,6 µg witaminy K.

Jeśli chodzi o składniki mineralne, 100 g jabłka dostarcza 107–130 mg potasu (wpływa na pracę serca i reguluje ciśnienie krwi), 4–5 mg magnezu (rozluźnia mięśnie), 5–6 mg wapnia (co pewnie każdy wie – dobry dla kości i zębów), 8–11 mg fosforu (również dla kości i zębów, ale też dla prawidłowej budowy komórek), 0,2 mg żelaza (prawidłowa produkcja krwi), a także śladowe ilości boru i cynku (0,3 mg). Oprócz tego w jabłkach znajdziemy błonnik – pektynę, która obniża poziom cholesterolu i reguluje indeks glikemiczny, oraz polifenole o działaniu przeciwzapalnym.

Głównym źródłem tych witamin i minerałów jest jednak skórka jabłka, czyli ta część, którą większość osób odcina. To, ile dane jabłko ma kalorii i węglowodanów, zależy od jego zawartości cukru, ale w praktyce nie ma to większego znaczenia – są to tak niewielkie różnice, że nie warto się nimi przejmować.

Jak dzieli się jabłka ze względu na zawartość cukru?

Do określania zawartości cukru w jabłkach stosuje się specjalną skalę – skalę Brix (°Bx), która określa, całkiem przewidywalnie, procentowy udział cukru w soku owocowym. Wartość mierzy się refraktometrem, używanym m.in. do sprawdzania zawartości wody w miodzie, w płynach niezamarzających do samochodów, a także przy produkcji alkoholi, gdzie pozwala określić ich „moc”.

Typowe jabłka mają zawartość cukru w zakresie od 10 do 18 °Bx i na tej podstawie dzieli się je na:

– jabłka o niskiej zawartości cukru (10–12 °Bx), odpowiednie dla diabetyków – np. Granny Smith (233 kJ, 13 g węglowodanów / 100 g) lub Ontario (190 kJ, 10 g węglowodanów),

– jabłka średnio słodkie (12–14 °Bx), dobre na soki i moszcze – np. Golden Delicious (278 kJ, 14 g węglowodanów) czy Idared (192 kJ, 11 g węglowodanów),

– jabłka o wysokiej zawartości cukru (15–18 °Bx), również polecane na soki, cydry i jabłeczniki, ponieważ – jak już wspomniano – większa ilość cukru oznacza wyższą zawartość alkoholu po fermentacji. Do tej grupy należą m.in. Pink Lady (287 kJ, 14 g węglowodanów) oraz Gala (225 kJ, 11 g węglowodanów).

W przypadku niektórych odmian zawartość cukru po zbiorach może jeszcze nieznacznie wzrosnąć – mówi się wtedy, że jabłka „dochodzą”.

Ile istnieje odmian jabłek?

Jeśli uwzględnić także jabłonie dzikie, liczba odmian sięga niewiarygodnych 30 tysięcy. Komercyjnie uprawia się jednak „zaledwie” około 7 tysięcy. Wiele odmian podobno stopniowo zanika. W Polsce mówi się o mniej więcej siedemdziesięciu uprawianych odmianach. Mimo to większość z nich jest trudna do zdobycia – na targach spotyka się zwykle tylko kilka, może około 20 odmian, a w supermarketach często ogranicza się to do trzech–czterech.

Smacznego.

Autor: Jan Lipšanský, dziennikarz
foto: depositphotos.com

22.1.2026 dine4fit.pl Ciekawe, Różne