Białko jako fenomen naszych czasów?
Gdy ktoś się trochę bardziej zaczyna interesować żywieniem, to zauważy, że w tym kontekście o białkach się bardzo często mówi i je wychwala.
I oczywiście słusznie…
Jak poprawić zdrowie dietą w okresie perimenopauzy i menopauzy
W okresie perimenopauzy i menopauzy organizm kobiety przechodzi istotną zmianę hormonalną.
Wiele kobiet ma poczucie, że jedzą tak samo jak wcześniej, a mimo to masa ciała rośnie, poziom energii spada i pojawiają się nowe dolegliwości. Te zmiany nie są efektem braku dyscypliny – są naturalną konsekwencją spadku poziomu progesteronu i estrogenu, które wpływają na metabolizm, magazynowanie tkanki tłuszczowej oraz regulację apetytu.
Progesteron w istotny sposób oddziałuje na samopoczucie psychiczne i zdolność radzenia sobie ze stresem oraz codziennymi sytuacjami. Z kolei niższy poziom estrogenów wpływa na zdrowie metaboliczne – dochodzi do spowolnienia podstawowej przemiany materii oraz stopniowej utraty masy mięśniowej. Choć przyrost masy ciała w okolicy brzucha bywa postrzegany głównie w kategoriach estetycznych, z perspektywy zdrowia większe znaczenie ma odkładanie się tzw. tkanki tłuszczowej trzewnej. Otacza ona narządy wewnętrzne i jest metabolicznie aktywna, co oznacza, że zwiększa ryzyko rozwoju chorób kardiometabolicznych.
Energia, zmęczenie i regularność posiłków
Wahania poziomu energii i nasilone zmęczenie należą do częstych dolegliwości w okresie perimenopauzy i menopauzy. Istotną rolę odgrywają zarówno zmiany hormonalne, jak i niestabilna glikemia. Pomocny może być regularny rytm posiłków oraz ich odpowiednio zbilansowany skład. Długie przerwy między jedzeniem lub posiłki jednostronne często prowadzą do wahań apetytu i energii.
- Równie ważne jest nawodnienie. Nawet niewielkie odwodnienie może nasilać zmęczenie, bóle głowy, a czasem także wywoływać fałszywe uczucie głodu.
W okresie menopauzy organizm reaguje bardziej wrażliwie na wahania poziomu glukozy we krwi, niedobory składników odżywczych oraz nieregularny tryb dnia. Sposób odżywiania, który wcześniej nie powodował wyraźnych konsekwencji, może obecnie sprzyjać zmęczeniu, napadom apetytu lub odkładaniu tkanki tłuszczowej.
Białko jako fundament diety
Istotną rolę odgrywa odpowiednia podaż białka. Wspiera ono ochronę masy mięśniowej, która wraz z wiekiem naturalnie się zmniejsza, a jednocześnie zwiększa uczucie sytości. Posiłki ubogie w białko często prowadzą do szybszego pojawienia się głodu i większej skłonności do sięgania po produkty słodkie lub wysokoenergetyczne. Niedobór białka w diecie częściej dotyczy kobiet.
W praktyce oznacza to konieczność planowania źródeł białka w każdym posiłku. Śniadanie oparte wyłącznie na pieczywie, maśle i dżemie nie będzie optymalnym rozwiązaniem, podobnie jak zjedzenie na przekąskę samego jabłka. Zasada ta ma szczególne znaczenie w redukcji masy ciała, gdy całkowita podaż energii jest obniżona.
Stabilność zamiast ekstremów
Kluczowe jest ukierunkowanie diety na stabilność. Węglowodany często obwinia się o przyrost masy ciała, jednak zasadnicze znaczenie ma ich rodzaj. Cukry proste powodują szybkie wahania glikemii, co może nasilać zmęczenie i napady apetytu. Z kolei węglowodany złożone zapewniają bardziej stabilny poziom energii oraz większą sytość dzięki zawartości błonnika.
Dobrym wyborem są m.in. produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe oraz warzywa. Zawarty w nich błonnik pomaga regulować poziom glukozy we krwi, wspiera pracę układu pokarmowego i jest powiązany z obniżeniem stężenia cholesterolu LDL. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ wraz ze spadkiem poziomu estrogenów rośnie ryzyko sercowo-naczyniowe.
Zdrowie kości – cichy, ale kluczowy temat w zdrowiu kobiet
Jeśli nie występują alergie ani nietolerancje, nie ma potrzeby eliminowania produktów mlecznych, które stanowią istotne źródło wapnia. Spadek poziomu estrogenów przyspiesza utratę masy kostnej. Proces ten przez długi czas przebiega bezobjawowo, dlatego profilaktyka ma zasadnicze znaczenie. Odpowiednia podaż wapnia i witaminy D należy do najskuteczniejszych strategii ograniczania ryzyka osteoporozy.
Nie dotyczy to wyłącznie starszego wieku – jakość tkanki kostnej kształtuje się przez całe życie. Regularne włączanie odpowiednich źródeł tych składników ma więc znaczenie długoterminowe.
Jak może wyglądać przykładowy jadłospis w okresie perimenopauzy i menopauzy?
Przykładowy jadłospis
(Nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Indywidualny jadłospis należy skonsultować z lekarzem lub dietetykiem. Gramatura zależy od zapotrzebowania energetycznego oraz indywidualnych potrzeb w zakresie składników odżywczych.)
Śniadanie
Owsianka przygotowana na mleku lub wzbogaconym napoju roślinnym, z dodatkiem twarogu, garści borówek i łyżki mielonego siemienia lnianego. Taka kompozycja dostarcza węglowodanów złożonych, białka oraz tłuszczów. Efektem jest zwykle dłuższe uczucie sytości i mniejsza skłonność do podjadania w godzinach przedpołudniowych.
II śniadanie
Kefir z dodatkiem świeżych lub liofilizowanych owoców oraz 2 orzechów brazylijskich. Fermentowane produkty mleczne wspierają nie tylko podaż białka, ale także mikrobiotę jelitową, która odgrywa istotną rolę w regulacji metabolizmu oraz procesów odpornościowych.
Obiad
Grillowany łosoś, ryż pełnoziarnisty i porcja warzyw. Ryba dostarcza pełnowartościowego białka oraz kwasów tłuszczowych omega-3, które korzystnie wpływają na układ sercowo-naczyniowy i procesy zapalne. Połączenie węglowodanów złożonych i białka sprzyja stabilnemu poziomowi energii bez gwałtownych wahań.
Podwieczorek
Kromka pełnoziarnistego pieczywa z hummusem i warzywami. Taka przekąska pomaga równomiernie rozłożyć podaż białka w ciągu dnia, co ma znaczenie dla ochrony masy mięśniowej oraz kontroli apetytu.
Kolacja
Pierś z kurczaka, tofu lub fasolę można dodać do sałatki typu bowl z warzywami oraz kuskusem, kaszą gryczaną lub komosą ryżową. Wieczorny posiłek powinien być lekki, ale jednocześnie pełnowartościowy pod względem odżywczym.
Wieczorne uzupełnienie (w razie potrzeby)
Jeśli kładziesz się spać późno i pojawia się wieczorny głód, pomocna może być szklanka mleka lub garść orzechów. Masz ochotę na coś chrupiącego? W kilka minut możesz przygotować w piekarniku niewielką porcję „chipsów” z sera w plastrach.
Autorka: Lucie Guilleminot, dietetyczka kliniczna
foto: cz.depositphotos.com
dine4fit.pl
Redakcja
www.dine4fit.pl
