Wrzesień to nowy styczeń: jak zacząć biegać (i to mądrze)
Po wakacjach, kiedy plan dnia rozjeżdża się na wszystkie strony, a wieczorne spacery zamieniają się w leżenie przed serialem, wrzesień działa jak reset. Dzieci wracają do szkoły, kalendarz się porządkuje, a Ty masz nagle ochotę wziąć się za siebie – tyle że bez sylwestrowych postanowień, które nie przetrwają nawet do połowy stycznia. To dobry moment, żeby zamiast kolejnej restrykcyjnej diety wybrać coś prostszego: buty, drzwi i piętnaście minut w terenie.
Bieganie wraca teraz do łask nie bez powodu. Nie potrzeba karnetu, planu treningowego rozpisanego na pół roku ani drogiego sprzętu – wystarczy para dobrze dopasowanych butów i trochę czasu. A jeśli obawiasz się, że „nie jesteś typem biegacza” – dobra wiadomość: to jeden z tych sportów, w które można wejść dosłownie od zera, pod warunkiem że zrobisz to z głową, a nie na zasadzie „dziś przebiegnę pięć kilometrów, bo tak było zaplanowane”.

Bieganie to nie tylko kwestia kondycji. Powtarzalny rytm kroków i skupienie na oddechu mogą działać uspokajająco, pozwalają oderwać myśli od listy zadań i mogą dawać poczucie kontroli, które łatwo zgubić w zabieganym tygodniu. Dla wielu osób to jedna z niewielu chwil w ciągu dnia, kiedy telefon zostaje w kieszeni, a głowa ma prawo być pusta. Bieganie w parku czy lesie dokłada do tego kontakt z naturą, który sam w sobie działa na nastrój – nie trzeba w tym celu wyjeżdżać w góry, wystarczy najbliższe osiedlowe skwery.
To nie tylko wrażenie, którego nie da się zmierzyć. Jak wskazuje artykuł redakcyjny opublikowany w 2025 roku w czasopiśmie eClinicalMedicine, dane z brytyjskiego UK Biobank (ponad 161 tysięcy osób) wiążą bieganie i inną aktywność o umiarkowanej intensywności z niższym ryzykiem depresji i lęku – to związek obserwowany w danych populacyjnych, a nie dowód, że samo bieganie te ryzyka obniża. Ten sam artykuł powołuje się też na holenderskie badanie MOTAR, w którym porównywano 16-tygodniową terapię biegową z leczeniem antydepresantami u osób z depresją i/lub zaburzeniami lękowymi. Obie metody wiązały się z poprawą objawów depresji, natomiast bieganie korzystniej wpływało na niektóre wskaźniki zdrowia immunometabolicznego. To jednak wynik dotyczący konkretnej grupy klinicznej, a nie podstawa do rezygnacji z terapii czy leków bez konsultacji z lekarzem.
Warto dodać, że Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje dorosłym co najmniej 150 minut aktywności fizycznej tygodniowo, a mimo to ponad 1,8 miliarda dorosłych na świecie – blisko jedna trzecia – wciąż tego nie osiąga. Wrzesień to dobry moment, żeby to zmienić.
Zacznij od marszobiegu, nie od pięciu kilometrów
Jednym z najczęstszych błędów początkujących jest chęć biegania tak, jak biega się w telewizji – równym, szybkim tempem przez pół godziny. Ciało, które od miesięcy nie miało kontaktu z bieganiem, może nie być na to przygotowane, a efektem może być zniechęcenie już po pierwszym treningu. Sprawdzoną metodą na start jest marszobieg, spopularyzowany przez amerykańskiego trenera Jeffa Gallowaya: krótkie odcinki biegu przeplatane marszem, na przykład trzydzieści sekund biegu i dwie minuty marszu, powtórzone osiem razy, z pięciominutową rozgrzewką i spokojnym marszem na początku i na końcu. Cały trening zajmuje około pół godziny, a organizm stopniowo przyzwyczaja się do wysiłku, zamiast dostawać go w jednej dawce.
Testuj tempo rozmową, nie zegarkiem
Zamiast obsesyjnie sprawdzać tempo na minutę kilometra, zastosuj prostszy test: jeśli podczas biegu jesteś w stanie swobodnie porozmawiać, tempo jest odpowiednie. Jeśli musisz łapać oddech między słowami, zwolnij. Ten sposób sprawdza się szczególnie dobrze na start, bo nie wymaga sprzętu ani znajomości własnych stref tętna – wystarczy uważność na własny oddech.
Trenuj dwa, trzy razy w tygodniu – nie codziennie
Codzienne bieganie na początku przygody z tym sportem może zwiększać ryzyko przeciążenia i kontuzji. Dwa lub trzy treningi tygodniowo, z dniem przerwy pomiędzy nimi, dają ciału czas na regenerację, a Tobie – czas na to, żeby faktycznie chcieć wrócić do biegania, zamiast traktować je jak przymus.
Nie wydłużaj na siłę kroku
Naturalnym odruchem początkujących może być wydłużanie kroku, żeby biec „efektywniej”. W praktyce zbyt długi krok, przy którym stopa ląduje daleko przed ciałem, zwiększa siły hamujące i część obciążeń biomechanicznych – to tzw. overstriding. Krótszy, częstszy krok może pomóc tego uniknąć. Nie oznacza to jednak, że trzeba na siłę zmieniać sposób lądowania – badania nie wskazują jednoznacznie, który sposób lądowania jest „lepszy” dla wszystkich biegaczy.
Zainwestuj w buty, nie w gadżety
Na pierwszy krótki marszobieg nie potrzebujesz od razu drogiego sprzętu, ale przy regularnym bieganiu warto zadbać o wygodne, dobrze dopasowane buty – takie, które nie uciskają i nie powodują otarć. To jeden z niewielu wydatków na start, w który naprawdę warto zainwestować.
Stawiaj na małe, policzalne cele
„Przebiegnę maraton” to cel, który łatwo odłożyć na potem. „Wyjdę trzy razy w tym tygodniu” albo „przebiegnę bez przerwy pięć minut” – już nie. Małe, konkretne cele łatwiej zrealizować, a każdy zaliczony trening buduje motywację do kolejnego, zamiast czekać na jeden spektakularny wynik.
Wracając do rutyny, warto pilnować nie tylko samych treningów, ale i tego, co się je między nimi. Wraz ze wzrostem aktywności może zmieniać się zapotrzebowanie na energię i płyny, więc to dobry moment, żeby zajrzeć do Dine4Fit i zapisywać tam posiłki oraz nawodnienie – żeby mieć pewność, że ciało dostaje tyle, ile faktycznie potrzebuje przy nowej rutynie, a nie tyle, ile wydaje się „wystarczające”.
Wrzesień prędzej czy później się skończy, ale nawyk zbudowany w te pierwsze tygodnie może zostać znacznie dłużej niż liście na drzewach.
Źródła
- Running after your mental health (artykuł redakcyjny), eClinicalMedicine (2025) – https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12235383/
- Optimizing Running Mechanics: Effects of Cadence, Footwear, and Orthoses on Force Distribution, Journal of Functional Morphology and Kinesiology (2025) – https://www.mdpi.com/2411-5142/10/1/89
- Running therapy or antidepressants as treatments for immunometabolic depression, Brain, Behavior, and Immunity (2025) – https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39477079/
- Nearly 1.8 billion adults at risk of disease from not doing enough physical activity, WHO (2024) – https://www.who.int/news/item/26-06-2024-nearly-1.8-billion-adults-at-risk-of-disease-from-not-doing-enough-physical-activity
- The Run-Walk Method: Run Longer And Feel Better, Marathon Handbook – https://marathonhandbook.com/run-walk-method/
- Jak zacząć biegać, czyli porady dla początkujących, 8academy.pl – https://8a.pl/8academy/jak-zaczac-biegac-czyli-porady-dla-poczatkujacych/
dine4fit.pl
Redakcja
www.dine4fit.pl
3.9.2026
dine4fit.pl
Ćwiczenia, Różne